Qubad İbadoğlu: Bu, panika deyil, rasional gözləmədir

Qubad İbadoğlu: Bu, panika deyil, rasional gözləmədir

12-03-2020 20:19 / Bu xəbər 847 dəfə oxundu

Qubad İbadoğlu
ADR Hərəkatının sədri, 
İqtisadçı alim

Dollara olan tələbatın artımını əhalinin panikaya düşməsi ilə əlaqələndirən baş nazir və baş bankirin açıqlamaları iqtisadçı peşəsinə hörmətsizlik, iqtisadi qanunların isə inkarıdır. 
İnanmıram ki, onlar istehlakçıların və biznesin rasional gözləmələrinə və semiçlərinə dair nəzəriyyədən xəbərsizdir.

Bu nəzəriyyə istehlakçıların rasional baxışlarına, mövcud məlumatlara və proqnozlara və keçmiş təcrübələrinə əsaslanaraq qərarı hökümətdən əvvəl qəbul etdiklərin özündə ehtiva edir. 

Əsas ideya bundan ibarətdir ki, iqtisadi agentlərin rasional gözləmələri iqtisadiyyatın gələcək vəziyyətinə qismən də olsa təsir edir, onların davranışları qiymətlərin bahalaşmasına, valyuta məzənnələrində dəyişikliklərə gətirib çıxarıb. Bu hər yerdə baş verir. Hazırda ABŞ-da, Avropda koronavirusa görə mağazalar boşaldılıb. Bu qanunauyğunluqdur, panika deyil.

Bəzi "ekspertlər” də əhalini iqtisadi savadsızlıqda qınayırlar. Əksinə bu gün banklarda əlində olan manatını dollar dəyişmək istəyənlərin iqtisadi savadları həmin "ekpertlər”dən və bu barədə məsuliyyətsiz açıqlama verən dövlət rəsmilərindən də çoxdur.

2015-ci ildə devalvasiyadan 1 gün öncə manatın məzənnəsində dəyişiklik olmayacaq deyərək müəyyən yığımları olan əhalini pis vəziyyətdə qoyub, bəzi bankları isə əvvəlcədən məlumatlandıranlara indi kim inanar ki?

Heç kimə sirr deyil ki, 2015-ci ildəki ikqat devalvasiyadan yüz milyonlar qazanan banklar oldu. Yenə də həmin şeyləri təkrarlamaq istəyirlər?

Elə bu səbəbdən də onlara müraciət edib açıqlama verməyə dəvət etdim. Onlar da B planı, müxtəlif ssenarilər kodu altında olan açıqlamaları ilə özlərini bir daha rüsvay etdilər. Buyurun, planlarınızı, ssenarilərinizi ortalığa qoyun, xalqdan gizlətməyin.

Artıq bir çox ölkələr anti-böhran tədbirlərini dərc ediblər, siz nədən gizlədirsiniz? Əgər varınızdırsa, təqdim edin xalq da bilsin.

İqtisadiyyatı elə duruma salmısınız ki, hazırda devalvasiya olsa da pisdir, olmasa da. İki pisin arasından seçim etməyə məcbursunuz. Manatı 4 ildir ki, ölü vəziyyətdə saxlayırsınız, heç bir valyuta tənzimlənməsi aparmırsınız. 

İndiyə qədər üzən məzənnə rejiminin tətbiqinə dair dəfələrlə danışsanız da, heç nə etmədiniz, daha doğrusu edə bilmədiniz. Çünki Azərbaycanda neftdən kənar iqtisadiyyat yoxdur. Qeyri-neft ixracatını inkişaf etdirsəydiniz, bu böhrana manatı az da olsa hazırlayardınız. 

Qarşıya adambaşına 450 dollarlıq qeyri-neft ixraçatı hədəfi qoysanız da hələ onu 150 dollara çatdırmısınız. Ölkəni də, iqtisadiyyatı da yenidən 2015-ci il səviyyəsinə qaytardınız.

Guya öz aləminizdə düz edirsiniz və bəyanatlar verirsiniz ki, Azərbaycanda milli valyuta sabitdir. Bu o deməkdir ki, bu ölkədə yalnız manat deyil, iqtisadiyyat da ölüb, heç nəyə reaksiya vermir.

Halınızı bir aydan sonra xəbər alacam, cənablar! Bilin ki, bu dəfə mart çıxsa da dərd çıxmayacaq. Odur ki, hərəkətə gəlin, təklifləri eşidin, vaxtında dəyərəndirin, sonra gec olacaq. Onu da bilin ki, vaxtında qəbul edilməyən qərarların xərcləri sonrada daha da çoxalacaq.

Yazı müəllifin "facebook" profilindən götürülüb.